1948’de Tekirdağ’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Tekirdağ’da; yüksek öğrenimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde 1971’de tamamladı. Tekirdağ’da Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni ve Tekirdağ Eğitim Enstitüsünde öğretim görevlisi olarak çalıştı. 1984-1987 yılları arasında Yugoslavya Belgrat Üniversitesi Filoloji Fakültesi Doğu Dilleri Bölümü’nde öğretim görevlisi olarak görevlendirildi. 1988’de Yugoslavya Priştine Üniversitesi’nde doktora çalışmasını tamamladı. Trakya Üniversitesi’nde çalıştı. 1991 yılından beri Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde öğretim üyesidir. Biri yurtdışında, 14 adedi yurtiçinde olmak üzere toplam 15 kitabı yayımlandı. Yurtdışında 9, yurtiçinde 52 kez olmak üzere 61 adet kongre ve sempozyuma katılıp bildiri sundu.10’u yurtdışında ve 79’u yurtiçindeki çeşitli dergilerde toplam 89 adet makalesi yayımlandı. 1996’da Folklor Araştırmaları Kurumu’nca “Türk Folkloruna Hizmet Ödülü”; İçel Folkloru Dergisi’ince “İçel Folkloruna Hizmet Ödülü”; 2000’de Motif Folklor Dergisi’nce “ 2000 Yıl
İdari Görevler :
Bölüm Başkanı: Çukurova Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Böl. 1995-2001
Bölüm Başkanı: Çukurova Üniversitesi Türk Dili Böl. 2001-
Merkez Müdürü: Çukurova Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma Uygulama Merkezi 1995-2001
Merkez Müdürü: Türkoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi 2001-
Merkez Müdürü: Stratejik Araştırma ve Uygulama Merkezi 2002-
Anabilim Dalı Başkanı: Çukurova Üniversitesi Fen-Ed. Fak. Türk Dili ve Ed. Böl. Türk Halk
Edebiyat
ÖDÜLLER
1. Folklor Araştırmaları Kurumu tarafından “Türk Folkloruna Hizmet Ödülü”, 1996
2. İçel Folkloru Dergisi tarafından “İçel Folkloruna Hizmet Ödülü”, 1996
3. Motif Dergisi tarafından “2000 Yılı Halk Bilim Hizmet Ödülü”, 2000ı Anabilim Dalı 1993-
Kitaplar
TEKİRDAĞ FOLKLOR ARAŞTIRMASI
Kitapta Tekirdağ’dan derlenen masallar, efsaneler, fıkralar, ağıtlar, maniler vb. gibi halk kültürü ürünleri yer almaktadır.
İstanbul 1978, 296 s.
TEKİRDAĞ FOLKLORUNDAN ÖRNEKLER
Kitapta, Tekirdağ'da düğün adetleri, köy tiyatrosu, giysiler, halk oyunları, çocuk oyunları, yemekler, destanlar vb. ağıtlar gibi halk kültürü ögeleri örnekleriyle birlikte verilmiştir
VEZBANJA IZ SAVREMENOG TURSKOG JEZIKA SA TEKSTOVIMA
Bu çalışma Yugoslavya'daki Üniversite öğrencilerine Türkçe öğretmek amacıyla hazırlanmıştır.
TEKİRDAĞ ÇOCUK OYUNLARI
Çocuk oyunları, çağlar boyu süren bir geleneğin mirasıdır. Günümüzde çocuk oyunları teknolojinin gelişmesi, iletişim araçları yoluyla unutulmaya, yeni bir biçim almaya başlamıştır. Çocuk oyunları oynandığı toplumun kültüründen ve çağından izler taşır. Çocuk dünyası için çok önemlidir. Bir kültür topluluğunun ortak malıdır. Öğrenilerek aktarılan bir kültür mirasıdır.
Kitapta 104 çocuk oyunu incelenmiştir.
TEKİRDAĞ HALK OYUNLARI ARAŞTIRMASI
Hızla kapalılığını yitiren Tekirdağ köylerinde halk oyunlarının bir kısmı unutulmuş, bir kısmı da belli köylerde oynanmaktadır. Kitapta binlerce yıllık kültür mirası olan 39 Tekirdağ halk oyununu incelenmiştir.
CEMAL RİTÜELİ VE BALKANLARDAKİ VARYANTLARI
Cemal Ritüeli, Tekirdağ seyirlik köy oyunlarındandır. Yirmi yıl öncesine kadar, yaygın bir biçimde, tarımda başarı, bolluk ve bereket elde etme amacıyla oynanan bir oyundur. Eskiye göre az da olsa günümüzde de oynanmaktadır. Şamanistlerin kötü ruhlardan korunma amacıyla yaptığı saçı törenlerinin(sonbahar bayramı) bir devamı niteliğindedir.
Cemal ritüelinde Orta Asya, Anadolu, İslamiyet ve ortak Balkan kültürünün etkilerini görüyoruz. Kültür, doğası gereği değişkendir. Gelenek, zaman boyutunda başka bir geleneğe dönüşür. Gelenek ve göreneklerine bağlı Türk köylüsü bu oyunu günümüze kadar getirmiştir. Cemal ritüeli, yüzyıllar süren zaman sürecinde kuşaktan kuşağa devredilip aktarılan çeşitli zaman birimlerinde katmalarla zenginleşen, özünü, oynama amacını bozmadan günümüze kadar gelen bir inanmadır.
Kitapta, şimdiye kadar incelenmemiş Cemal Ritüelini ve Balkanlardaki varyantlarını karşılaştırarak incelenmiştir.
Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1993, 142 s.
GÜNÜMÜZDE ADANA ÂŞIKLIK GELENEĞİ (1966-1996) VE ÂŞIK FEYMANİ
Adana, âşıklık geleneğinin sürdürüldüğü birkaç ilden biridir. Âşıklık geleneği Adana kültür varlığının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Âşık bulunduğu toplumun sözcüsüdür. Âşıklık geleneği yüzyılların deneyimlerinden süzülerek biçimlenmiş, belirli kuralları olan, şiirin kalıcı ve etkileyici özelliğinden yararlanarak kuşaktan kuşağa aktarılan bir değerler bütünüdür.
Adana âşıklık geleneğini incelemeye başladığımızda Karacaoğlan’dan başlayarak, Adana’da âşıklığın canlandığı 1966 yılı Konya Âşıklar Bayramına kadar geçen süre içindeki âşıkların pek çoğunun unutulduğunu tespit ettik. Sözlü ve yazılı kaynaklardan 30 eski âşığın varlığını belirledik. Yetersiz bilgiler nedeniyle çalışmamızı 1966-1996 yılları arası Adana âşıklık geleneği olarak sınırladık.
Adana âşıklık geleneğini ve Âşık Feymani’yi incelemeden önce kültürel değişim ve gelişim açısından Adana âşıklık geleneğini hazırlayan halk şiir geleneğini ana çizgileriyle değerlendirilmiştir.
Adana Valiliği, İl Kültür Müdürlüğü Yayını, Adana 1996, 540 s.
TEKİRDAĞ HALK KÜLTÜRÜ ARAŞTIRMALARI
Bir şehrin kültür dokusunu anlayabilmek için önce halk kültürü araştırmalarından yola çıkmak gereklidir. Bu çalışmada yer alan Tekirdağ halk kültürüne ait bazı konular kültür çevresi ve gelenek bağı kurularak incelenmeye çalışılmıştır.
Kitapta yer alan 15 Tekirdağ halk kültürü araştırmasının bir bölümü çeşitli uluslararası, ulusal kongre ve sempozyumlarda bildiri olarak sunuldu. Bir bölümü de 1978 yılında yayınladığımız "Tekirdağ Folkloru Araştırması" ve 1983 yılında yayınladığımız "Tekirdağ Folklorundan Örnekler" adlı kitaplarımızdaki bazı derleme metinlerinin yeni tasnifle yeniden incelenmesinden oluştu. Bu araştırmaların bir bölümü yayınlandıkları biçimleriyle, büyük bir bölümü de yeniden incelenerek Tekirdağ Halk kültürüne ilgi duyanlara sunulmak amacıyla bir araya getirildi.
ADANA MUTFAK KÜLTÜRÜ VE ADANA YEMEKLERİ
Bir şehrin kültür dokusunu anlayabilmek için önce halk kültürü araştırmalarından yola çıkmak gerekir. Bu çalışmayla Adana kültür varlıklarından "Adana Mutfak Kültürü" incelenmeye çalışılmıştır. Adana mutfak kültürü çok zengindir. Çalışma için 53 kaynak kişiye başvurduk. Mutfak kültüründe "Her evin soğan doğrayışı ayrıdır" sözü bize tariflerin kaynak kişiye, yöreye göre değişebileceğini gösteriyor. Bu araştırmalar kaynak kişilerden derlendiği biçimleriyle Adana mutfak kültürüne ilgi duyanlara sunulmak amacıyla toplandı.
ÇUKTOB Yayınları, Adana1998, 91 s.
ADANA HALK KÜLTÜRÜ ARAŞTIRMALARI I
Adana halk kültürü yüzyılların deneyimlerinden süzülerek biçimlenmiş, kuşaktan kuşağa aktarılan bir değerler bütünüdür. Halk kültürü ürünleri Adana kültürüne ait örnek değerler ve ahlak anlayışı, dini inançları, gelenekler, güncel yaşam vb. ile beslenir. Bu ürünlerde Adana insanının dünya görüşünün yanı sıra estetik modelleri de temsil edilir.
Adana halk kültürü ürünleriyle, yaşadıkları yöre olan Adana arasında bir bağ vardır. Bu ürünlerin oluşmasında ve şekillenmesinde Adana'nın tarihi ve kültürel mirasının önemli bir rolü vardır. Yeni kültürleşme ve toprağa bağlı Adana ekonomisinin sanayi toplumuna geçişi sürecinde yöre insanının bu değişim ve gelişim karşısında sosyo-ekonomik konumu değişmiştir. Bu hızlı değişim ve gelişim geniş bir zaman boyutunda olmadığı için yeni yaşama biçimi Adana'da bir bocalama yaratmıştır. Adana'ya iç ve dış göçler nedeniyle konar-göçer kültürü, köy kültürü ve çeşitli illerden kültürler taşınmıştır. Köy kültür çevresiyle şehir kültürü çevresi iç içe yaşamaya başlamıştır. Farklı geleneklerin bir arada yaşaması adana halk kültürüne yeni bir boyut kazandırmıştır.Kitapta, kültür çeşitlenmesi içinde Adana'nın geleneksel yapısı, çeşitli inanışlar törenler, Adana mutfağı,fıkralar, bilmeceler, aşıklık geleneği vb. kültür ögeleri ve örnekleri halkbilim bakış açısıyla verilmiştir.
Adana Büyükşehir Belediyesi Yayınları, Adana 2000, 525 s.
TÜRK HALK EDEBİYATINA GİRİŞ (Genişletilmiş 3. Baskı)
Halk edebiyatı, tarihsel ve toplumsal ortaklıklardan beslenen diliyle, içeriğiyle, zorlama etkenlerin olmadığı, en önemlisi de, Türk halkının ulusal özünü taşıyan edebiyattır. Türk halk edebiyatının çerçevesinin çizilmesi çalışmaları sürmektedir. Bu da halk edebiyatının sınırlarının nerede başlayıp nerede bittiği sorununu beraberinde getirmiştir. Halk edebiyatı konusunda daha belirli bir çerçeve ortaya koyabilmek için türlerden değil dallardan hareket etmek gerekir. Günümüzde halk edebiyatı denildiği zaman üç ayrı dal düşünülmektedir: Anonim Halk Edebiyatı, Dinî -Tasavvufî Halk Edebiyatı, Âşık Edebiyatı.
Bu kitapta halk edebiyatının kültürel değişim ve gelişim bakış açısıyla genel çerçevesi çizildikten sonra Anonim Türk Halk Edebiyatı nazım ürünlerinin tanıtılması amaçlandı. Giriş bölümünde halk edebiyatının oluşumu ve kaynakları üzerinde duruldu. Birinci bölümde halk edebiyatının genel çerçevesi genel hatlarıyla çizilerek İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı, İslâmiyet Sonrası Türk Edebiyatı, Anonim Halk Edebiyatı, Dinî - Tasavvufî Halk Edebiyatı ve Âşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı değerlendirildi. İkinci bölümde halk edebiyatı biçim ve tür, üçüncü bölümde üslûp, dördüncü bölümde içerik yönünden incelendi. Beşinci bölüm anonim halk edebiyatı nazım ürünlerine; “mani, türkü, ağıt, ninni, bilmece, tekerleme, atasözleri ve deyimler”e ayrıldı. Altıncı bölümde motiflere, yedinci bölümde terimlere, sekizinci bölümde genel hatlarıyla halkbilimine yer verildi.
KİTABEVİ yayınları 8/2004 Isbn: 9756403357 XV+293 sayfa
Kitabevi Yayınları, Çatalçeşme Sok., No:54/A
Cağaloğlu-İstanbul
ANONİM TÜRK HALK EDEBİYATI NESRİ (Genişletilmiş 2. Baskı)
Bu kitapta anonim halk edebiyatı nesrinin kültürel değişim ve gelişim bakış açısıyla genel çerçevesi çizildikten sonra ürünlerinin tanıtılması amaçlandı. Birinci bölümde; Türklerde İslâmiyet Öncesi İnanç Sistemleri -Öğretiler - Dinler; ikinci bölümde; Mitten Destana Sözlü Anlatım Ürünleri (Mitoloji, Türk Destanları) Üçüncü bölümde; Anlatı Türleri (Efsane, masal, halk hikâyeleri, fıkra); dördüncü bölümde Türk Seyirlik Oyunları, Halk tiyatrosu (Kukla, Karagöz, Ortaoyunu, Meddah, Hokkabazlık ve Tuluat), Köy Seyirlik Oyunları incelendi. Beşinci bölümde Anonim Halk Edebiyatı Nesri metin örneklerine yer verildi.
KİTABEVİ yayınları 10/2004 ISBN: 975-6403-39-X XV+499 sayfa
Kitabevi Yayınları, Çatalçeşme Sok., No:54/A
Cağaloğlu-İstanbul
ÂŞIKLIK GELENEĞİ VE ÂŞIK EDEBİYATI (Genişletilmiş 2. Baskı)
Âşıklık gelenegi, kültür varlığımızın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Âşıklık, çağlar süren deneyimlerden geçerek biçimlenmis, kendine özgü icra töresi, geleneğe dayalı yapısı, âşık olmak, âşıklığı sürdürmek için uyulması gereken kuralları olan bir gelenektir. Âşık edebiyatı, ozan-baksi geleneğinin Anadolu da yasama biçiminin değişimiyle ortadan kalkması üzerine oluşmuştur.
Âşıklık geleneğinde sazlı (telden), sazsız (dilden), doğaçlama yoluyla, kalemle (yazarak) veya birkaç özelliği birden taşıyan geleneğe bağlı olarak şiir söyleyenlere âşık , bu söyleme biçimine âşıklık-âşiklama , âşıkları yönlendiren kurallar bütününe de âşıklık geleneği adi verilir.
Âşıklık geleneği; kültürel değişim ve gelişim bakış açısıyla oluşum, gelişim, biçim, tür, üslup, içerik ve terimler yönünden incelendi. Âşık karsılaşmaları, deyişleri, toplantıları, fasılları örneklerle verildi. Ayrıca, kitapta geçmişten günümüze yüze yakın âşık ve şiirleri yer almaktadır.
2. baskı, Kitabevi Yayınları, İstanbul 2005,XIV+481 s.
Kitabevi Yayınları, Çatalçeşme Sok., No:54/A
Cağaloğlu-İstanbul
1.baskı, Akçağ Yayınları,Ankara 2001,432 s
TÜRK HALKBİLİMİ (Genişletilmiş 2. Baskı)
Bu kitapta Türk halkbiliminin kültürel değişim ve gelişim bakış açısıyla genel çerçevesi çizildikten sonra tanıtılması amaçlandı. Birinci bölümde; halkbilimine genel bakış, ikinci bölümde; halk edebiyatı ve halkbiliminin kaynakları, üçüncü bölümde; halkbilimi alan araştırma teknikleri, dördüncü bölümde; halkbiliminde bazı terim ve kavramlar, beşinci bölümde; halkbilimi kuram ve yöntemleri, altıncı bölümde; Anadolu halkbilimini besleyen İslâmiyet öncesi inanç sistemleri – öğretiler- dinler, yedinci bölümde; sosyal normlar, sekizinci bölümde; halk kültüründe geçiş dönemleri (doğum-evlenme-ölüm), dokuzuncu bölümde; halk bilgisi, onuncu bölümde; bayramlar, törenler, kutlamalar, on birinci bölümde; inanışlar, on ikinci bölümde; çocuk oyunları – halk oyunları, on üçüncü bölümde; halk mutfağı kültürü, on dördüncü bölümde; günümüzde kültürel değişim ve gelişimle yeniden yapılanan halkbilimine genel bakış, on beşinci bölümde; halk kültürünü kümeleme kılavuzu ve alan araştırması derleme soru örneklerine yer verildi.
Kitabevi Yayınları, İstanbul 2005, XV+413 sayfa
Kitabevi Yayınları, Çatalçeşme Sok., No:54/A
Cağaloğlu-İstanbul
ADANA HALK KÜLTÜRÜ (Genişletilmiş 2. Baskı)
Adana halk kültürü ve âşıklık geleneğini kültürel değişim ve gelişim bakış açısıyla incelendiği bu kitapta yer alan 50 Adana halk kültürü araştırmasının bir bolümü çeşitli uluslararası, ulusal kongre ve sempozyumlarda bildiri olarak sunuldu. Bir bölümü çeşilli kitap ve dergilerde makale olarak yayınlandı.
Bu araştırmalar Adana halk kültürüne ilgi duyanlara sunulmak amacıyla bir araya getirildi.
Altın Koza Yayınları, Adana 2006, X+732 sayfa.
DİNİ-TASAVVUFİ HALK EDEBİYATI (Genişletilmiş 2. Baskı)
Türk edebiyatı, Tanzimat'tan sonra divan edebiyatı, halk edebiyatı ve Dinî-tasavvufî edebiyat olarak tasnif edilip incelenmeye başlanmıştır. Bu da edebiyatın sınırlarının nerede başlayıp nerede bittiği sorununu beraberinde getirmiştir. Dinî-tasavvufî edebiyat, divan edebiyatında ve halk edebiyatında olmak üzere iki koldan yürümüştür. Dinî-tasavvufî halk edebiyatında konuların halk için, halkın anlayacağı dille yazılması, halkı eğitme ve propaganda amacı gütmesi bir ölçüde belirleyicidir. Bir divan şairi, mutasavvıf da olsa şiirinde telkinci bir hava görülmez.
Dinî-tasavvufî halk edebiyatı sanatçıları, seslendikleri kitle halk olduğu için edebî ürünlerini divan ve halk edebiyatlarından aldıkları şekil, ölçü ve türlerle halk diline yakın bir dille vermişlerdir. Bunlar tam anlamıyla divan şairi ve âşık sayamayacağımız sanatçı tipidir. Bu sanatçılar da yetiştikleri çevre ve seslendikleri kitleye göre “Dinî-Tasavvufî Halk Şairleri” ve “Hak Âşıkları” olmak üzere iki ayrı zümre oluşturmuşlardır. Bu zümre sanatçıları dinî-tasavvufî halk edebiyatını meydana getirmişlerdir.
Kitapta, dinî-tasavvufî halk edebiyatı; kültürel değişim ve gelişim bakış açısıyla oluşum, gelişim, biçim, tür, üslup, içerik, nesir ve terimler yönüyle incelenmiştir. Ayrıca kitapta geçmişten günümüze elliye yakın şair ve bu şairlerin şiirleri yer almaktadır.
Kitabevi Yayınları, İstanbul 2006, XVII+380 s.
Kitabevi Yayınları, Çatalçeşme Sok., No:54/A
Cağaloğlu-İstanbul
SEYİRLİK KÖY OYUNLARI VE
ANONİM HALK EDEBİYATI ARAŞTIRMALARI 2006
(basıma hazır)
ÂŞIK EDEBİYATI ARAŞTIRMALARI
2006
(basıma hazır)
HALK KÜLTÜRÜ ARAŞTIRMALARI
2006
(basıma hazır)
ı Halkbilim Hizmet Ödülü” verildi. 1997 'de doçent, 2003 yılında da profesör oldu.